راهنمای نصب فارسی تک در اوبونتو

تاریخچه

فارسی‌تک اولین نرم‌افزار متن‌باز (Open Source)‌ ایرانی است. این ویرایشگر متن، نسخه‌ی فارسی شده‌ی TeX است (نرم افزاری که توسط Donald Knuth خالق کتاب‌های The Art of Computer Programming نوشته شده است) و در حال حاضر حدود ۱۵ سال است که روی آن کار می‌شود. از ویژگی‌های اصلی فارسی‌تک زیبایی متن خروجی، و به ارث بردن ویژگی‌های بی‌نظیر تولید فرمول‌های ریاضی از LaTeX در آن است. این نرم‌افزار ضمن این که بهترین گزینه برای ریاضی‌دانان ،‌ فیزیک‌دانان و کامپیوتری‌ها (‌ما !!)‌ است، گزینه‌ی خوبی برای جایگزینی نرم‌افزارهای پردازش متن غیر قابل اطمینان فعلی می‌باشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر به منابع مراجعه کنید.

اگر انگیزه ای برای نصب این نرم افزار ندارید می توانید به این صفحه مراجعه کنید مطمئناً‌ با دیدن آن انگیزه‌ی لازم را پیدا خواهید کرد!!!

نصب

توجه :

• قبل از شروع نصب این متن و ترجیحاً متن انگلیسی را یک بار به طور کامل بخوانید.
• این تنظیمات روی سیستم عامل های اوبونتو ۷.۰۴ و ۷.۱۰ و ۸.۰۴ آزمایش شده است.
• قبل از نصب مطمئن شوید که Wine و tetex را روی سیستمتان نصب کرده‌اید.

برای نصب tetex می توانید بنویسید :

sudo apt-get install texlive-latex-base

برای نصب wine هم بنویسید

sudo apt-get install wine

۱-ابتدا فایل tar. را دریافت کنید و آن را درون پوشه‌ی home خود کپی نمایید.

cd ~
wget
http://internap.dl.sourceforge.net/sourceforge/farsitex/farsitex-1.0pre1.tar.bz2
tar jxf farsitex-1.0pre1.tar.bz2

۲- فایل را به درون PATH کپی کنید یا پیوند بسازید.

mkdir -p ~/bin
ln -f -s ~/texmf/source/farsitex/ftx2tex/ftx2tex ~/bin
ln -f -s ~/texmf/source/farsitex/fmakeidx/fmakeidx ~/bin
ln -f -s ~/texmf/scripts/farsitex/bin/* ~/bin

۳- فایل farsitex.map را در مکان جدیدش که در زیر می بینید کپی کنید. بعد از این،‌ باید با همه ی نسخه‌های tetex کار کند. (چند پیغام هشدار مشاهده خواهید کرد و می‌توانید به سادگی آن‌ها را در نظر نگیرید)

mkdir -p ~/texmf/fonts/map/dvips
cp -r ~/texmf/dvips/farsitex ~/texmf/fonts/map/dvips

۴-نسخه‌های جدید tetex از موتور pdfeTeX به طور پیش فرض استفاده می‌کنند و فارسی‌تک آن را می‌یابد و خروجی PDF را فعال خواهد کرد از آن جا که این سرویس برای فارسی‌تک هنوز کامل نیست، باید آن را عوض کنید تا خروجی DVI تولید کند.برای این کار کافی است این دستورها را اجرا نمایید.

tail -n +2 ~/texmf/tex/farsitex/config/farsitex.ini > ~/texmf/tex/farsitex/config/fadvitex.ini
echo "farsitex etex - *fadvitex.ini" > ~/texmf/tetex/fmtutil.cnf
echo "fapdftex pdfetex - *farsitex.ini" >> ~/texmf/tetex/fmtutil.cnf

۵- حالا پایگاه داده‌های فایل‌های tetex را با اجرای دستور texhash به روز نمایید.

۶- حالا کافی است فرمت‌ها را بسازید و تناظر بین نویسه‌ها را برقرار سازید.

fmtutil --cnffile ~/texmf/tetex/fmtutil.cnf --byfmt farsitex
fmtutil --cnffile ~/texmf/tetex/fmtutil.cnf --byfmt fapdftex
updmap --enable MixedMap=farsitex.map

۷-نصب کامل است!‌ می‌توانید نسخه‌ی جدید فارسی‌تک خود را آزمایش نمایید.

#
convert FTX to TeX
ftx2tex ~/texmf/doc/persian/farsitex/base/ftexthes/test.ftx
# create DVI
farsitex ~/texmf/doc/persian/farsitex/base/ftexthes/test.tex
# create PDF
fapdftex ~/texmf/doc/persian/farsitex/base/ftexthes/test.tex

اگر همه چیز به خوبی پیش رفته باشد این کار باید فایل test.dvi و خروجی PDF را با نویسه‌های زیبای برداری ایجاد نماید. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید فایل texmf/doc/persian/farsitex/base/ftexthes/ftexthes.pdf‍/~ را بخوانید.

نصب ویرایشگر

ویرایشگر فارسی تک با برنامه ی wine اجرا می شود( اگر از نسخه های قدیمی wine مثلاً‌ قدیمی تر از ۰.۹.۲۷ استفاده می کنید (‌که البته خیلی بعید است چون شما اوبونتوی ۷.۰۴ یا ۷.۱۰ دارید )‌قبل از شروع کار حتما آن را به روز نمایید.)

خب قبل از همه چیز ویرایشگر تحت ویندوز را دریافت کنید بعدش با wine آن را اجرا کنید(‌در همه ی مراحل فقط دگمه ی next را فشار دهید و در آخر هم دگمه ی finish را فشار دهید!)

wget http://umn.dl.sourceforge.net/sourceforge/farsitex/farsitex-editor-alpha9.1.exe
wine farsitex-editor-alpha9.1.exe

حالا باید نویسه های خاص ویرایشگر فارسی تک را دریافت کنید و در جای مناسب قرار دهید به این شکل:

wget http://farsitex.org/files/farsitex.fon
mv farsitex.fon ~/.wine/*/[Ww]indows/[Ff]onts/
rm -f ~/.wine/*/[Ww]indows/[Ff]onts/FarsiTeX.fon

نصب کامل است می توانید یک shell script برای اجرا کردن ویرایشگر فارسی تک به این شکل بنویسید و آن را در PATH قرار دهید. به این شکل:

echo "wine ~/.wine/*/Program\ Files/MikTeX/miktex/bin/Ftexed.exe" > ~/bin/ftexed
chmod a+x ~/bin/ftexed

حالا حتی Wine نمایه ی فارسی تک را روی میز کارتان به وجود آورده است. می توانید با اجرای دستور ftexed نیز این ویرایشگر را اجرا کنید.

برای این که دستورات داخل محیط ویرایشگر( مانند ctrl + F9 برای کامپایل متن )‌ نیز کار کنند باید این script را اجرا نمایید. برای دیدن خروجی dvi. از برنامه ی xdvi استفاده شده است .

wget http://farsitex.org/files/install-ftexed-cmd-launchers.sh
bash install-ftexed-cmd-launchers.sh

همه در یک جا

همه ی کارهای گفته شده درون یک shell script نوشته شده (توسط بهداد اسفهبد-یکی از برنامه نویسان فارسی تک-) و شما می توانید آن را دریافت و اجرا کنید. فقط توجه داشته باشید که برای این کار باید به اینترنت متصل باشید!

wget http://farsitex.org/files/install-farsitex-1.0pre1.sh
sh install-farsitex-1.0pre1.sh

اگر قبلاً‌ فایل tar. را دریافت کرده اید یا اینترنت سریع ندارید و با روش های دیگری فایل ها را دریافت می کنید ( همان طور که احتما لا می دانید wget ویژگی هایی دارد که آن را خیلی کند می کند) لازم است فایل هایی که در script به صورت "wget "address دریافت می شوند را جداگانه دریافت کنید همه را درون یک پوشه قرار داده و سپس این script را هم درون همان پوشه کپی کرده خط هایی که wget دارند را پاک کنید و سپس آن را اجرا کنید.

رفع اشکالات احتمالی

اگر در نصب فارسی تک در اوبونتو مشکلی داشتید در اینجا بپرسید: http://forum.ubuntu.ir/index.php?topic=2825.0

و برای رفع اشکالات احتمالی با فارسی تک می توانید به این گروه پستی مراجعه کنید: https://lists.sourceforge.net/lists/listinfo/farsitex-user و سوالات خود را مطرح سازید.

مراجع

تارگاه رسمی فارسی‌تک --> http://farsitex.org

متن اصلی این مقاله نوشته‌ی مهندس بهداد اسفهبد (به زبان انگلیسی) --> http://farsitex.org/index.php?page=linux.inc

تارگاهی برای آموزش فارسی‌تک http://farsitex.blogfa.com