قالبهای چندرسانه‌ای دارای محدودیت (Restricted Formats)

ترجمه و تالیف: محمدرضا میردامادی

برخی کلمات انگلیسی و جایگزین آنها در این مقاله به‌همراه توضیح آنها در بخش مراجع دیگر در پایین این صفحه آورده شده‌اند.

مقدمه

تلاش اوبونتو بر این است که تمامی نرم افزارهایی را که با شرایط سیاست گواهینامه‌ی اوبونتو منطبق باشند را در دسترس قرار دهد.

به‌هرحال حقوق انحصاری ثبت اختراع و حق طبع و نشر (patent and copyright) کار توزیع نرم‌افزارهای سیستم‌عاملهای آزاد را برای پشتیبانی قالبهای اختصاصی (proprietary formats) پیچیده میکند.

تعهد اوبونتو برای دربرداشتن فقط نرم‌افزارهای آزاد به‌طور پیش فرض به معنی این است که قالبهای اختصاصی رسانه‌ها به طور 'out of the box' طبقه بندی نمیشوند.

اوبونتو توانایی پخش متداولترین قالبهای رسانه‌ای غیرآزاد را دارد که شامل DVD, MP3, Quicktime, Windows Media و غیره و با استفاده از دستورالعملهای زیر میباشد . اگر این، کاری غیر ضروری به نظر می‌آید، در نظر داشته باشید که اوبونتو توزیعی از نرم‌افزارهای آزاد است و این بسته‌ها (حداقل بصورت قابل بحثی) آمیخته با حقوق انحصاری و محدودیتهای گواهی در برخی از کشورها هستند. از قالبهاییکه از DRM - Digital Rights Management, or Digital Restrictions Management پشتیبانی میکنند دوری کنید چون آنها معمولا غیر قابل پخش می‌باشند.

صفحات فلسفه نرم‌افزار آزاد و قالبهای آزاد(Free Formats) اوبونتو را برای اطلاعات و بحث‌های بیشتر در این مورد ببینید.

اخطار قانونی: قوانین حق ثبت اختراع (patent) و حقوق نشر و طبع (copyright) بر اساس کشوری که در آن زندگی میکنید متفاوتند. لطفا برای صحت اطلاعات و اطمینان بیشتر در مورد اجرای محدودیتهای خاص یا قوانین مشخص کشورتان درباره قالبهای رسانه‌‌ای که مایل به استفاده از آن هستید، با افراد واجد شرایط مشاوره حقوقی کنید.

پخش قالبهای دارای محدودیت

برای پخش قالبهای چندرسانه‌ای معمول مانند MP3, DVD, Flash, Quicktime, WMA و WMV (شامل پرونده‌های مجزا یا محتوای قرارداده‌شده درون صفحات وب) این مراحل را دنبال کنید:

اوبونتو ۷/۰۴

• به Applications بروید و روی Add/Remove کلیک کنید. در قسمت بالا و سمت راست تنظیمات را به All available applications تغییر دهید. سپس در پنل سمت چپ Other را انتخاب کرده و بسته‌ی Ubuntu restricted extras را انتخاب کنید و دکمه‌ی OK را بزنید.

• یک راه بسیار آسان برای نصب کلیه افزونه ها و کدکهای لازم برای پخش انواع فایلهای صوتی و تصویری اضافه کردن مخزن تکمیلی کاربران ایرانی اوبونتو و نصب بسته multimedia-codecs از طریق این مخزن است. این بسته کلیه کدکهای لازم برای پخش انواع فایلهای صوتی و تصویری و انواع DVD را برای شما نصب خواهد نمود.

• برای پخش بیشتر DVDها شما نیاز به بسته libdvdcss2 دارید. این بسته در مخازن ثالثی همچون هما و مدیبونتو موجودند و توسط کنونیکال پشتیبانی نمیشوند.

توجه: اگر پخش DVD با مشکل مواجه شد و شما قبلا روی دستگاه خودتان هرگز هیچ DVD پخش نکرده‌اید، شما باید از بسته regionset برای تنظیم اولیه منطقه خود استفاده کنید.

• برخی از کدک‌های خارجی هم ممکن است لازم باشند تا قالبهای اختصاصی مشخصی مانند Apple Quicktime یا RealVideo را پخش کنند. این کدک‌های خارجی را میتوان از مخازنی ثالث مانند هما و مدیبونتو نصب کرد.

اوبونتو ۶/۰۶ و ۶/۱۰

بسته‌های زیر رانصب کنید تا بتوانید متداول‌ترین قالبهای اختصاصی را با استفاده از نرم‌افزارهای توتم و Rhythmbox پخش کنید. هردوی این نرم‌افزارهابطور پیش‌فرض در اوبونتو قرار دارند. از آنجاییکه نسخه‌ای از توتم که در اوبونتو قرار دارد هنوز قابلیت پخش DVD را ندارد، لیست زیر همچنین شامل بسته‌هایی برای نرم‌افزارهای GXine و Ogle player هست که این قابلیت را دارند.

• از فعال بودن مخازن مناسب و مربوطه اطمینان حاصل کنید. به ترتیب به System و بعد Administration و سپس Synaptic Package Manager بروید و از Settings گزینه‌ی Repositories را انتخاب کنید و add را بزنید. گزینه‌های Community maintained (Universe) و Non-free (Multiverse) boxes را تیک بزنید. بعد از خروج از این پنجره، روی Reload کلیک کنید.

• بسته‌ها را نصب کنید. بعد از اینکه توانستید بسته‌ها را بصورت منفرد و از Synaptic نصب کردید، به جایی میرسید که یک کاربر اوبونتو با استفاده از خط فرمان میتواند در مان خود صرفه‌جویی فراوانی کند. برنامه Synaptic را ترک کنید و به منوی Application بروید و در Accessories خود Terminal را انتخاب کنید و دستور زیر را در آن وارد کنید و اینتر رافشاردهید.

sudo apt-get install gstreamer0.10-pitfdll gstreamer0.10-ffmpeg gstreamer0.10-plugins-bad gstreamer0.10-plugins-bad-multiverse gstreamer0.10-plugins-ugly gstreamer0.10-plugins-ugly-multiverse gxine libxine-main1 libxine-extracodecs ogle ogle-gui

• برای پخش بیشتر DVDها شما نیاز به بسته libdvdcss2 دارید. این بسته در بسته‌های ثالثی همچونهما و مدیبونتو موجودند و توسط کنونیکال پشتیبانی نمیشوند.

توجه: اگر پخش DVD با مشکل مواجه شد و شما قبلا روی دستگاه خودتان هرگز هیچ DVD پخش نکرده‌اید، شما باید از بسته regionset برای تنظیم اولیه منطقه خود استفاده کنید.

• برخی از کدک‌های خارجی هم ممکن است لازم باشند تا قالبهای اختصاصی مشخصی مانند Apple Quicktime یا RealVideo را پخش کنند. این کدک‌های خارجی را میتوان از مخازن ثالث مانند هما و مدیبونتو نصب کرد.

• کاربران سیستمهای x86 میتوانند همچنینن Adobe Flash Player را نصب کنند.

جزئیات بیشتر، دستوالعملها و رفع اشکالات

صوتی

• ذخیره سی-دی صوتی (CD Ripping)

• تبدیل فایلهای صوتی‌تان به قلبهای آزاد

• استفاده از فروشگاه موسیقی iTunes

• MP3

• پخش یا ذخیره آهنگهای سی‌دی صوتی به فایلهای AAC (.mp4)

دی‌وی‌دی

• پخش دی‌وی‌دی

• ذخیره دی‌وی‌دی

• پخش اشعه‌آبی (Blu Ray) و HD DVD

وب

• پخش فلش در محیط مرورگرهای اینترنتی

• Adobe Shockwave در لینوکس پشتیبانی نمیشود.

تصویری

• دریافت و پخش همزمان از اینترنت Streaming Video

• Real Player

• Smil

• pple Quicktime و RealVideo

دیگر قالبها

• جاوا

• نصب قلمهای متداول مایکروسافت

پخش کننده‌های چند رسانه‌ای در اوبونتو و کوبونتو

• اوبونتو ۶/۰۶ (Dapper Drake) با پشتیبانی درازمدت همراه توتم (پخش کننده فیلم) و Rhythmbox (پخش کننده موسیقی) ارائه شده‌است.

• کوبونتو ۶/۰۶ هم شامل کافئین (پخش کننده‌ی چند رسانه‌ای) و آماروک (پخش کننده موسیقی) میشود.

این پخش کننده‌ها از قالبهای آزاد (Ogg Vorbis, Ogg Theora و قالبهای مشابه) و به صورت out of the box پشتیبانی میکنند. با اینحال آنها توانایی پخش قالبهای غیرآزاد را هم دارند درصورتی‌ که شما بسته‌های gstreamer (برای اوبونتو) یا libxine1 (فقط برای کوبونتو) را که در بالا درباره آنها توضیح داده‌شد را نصب کرده باشید.

پخش‌کننده‌های دیگر

بهترین پشتیبانی برای MPEG-1, MPEG-2, MPEG-4 (برای مثال کد شده با DivX, XviD یا FFmpeg MPEG-4) ، همچنین QuickTime و دیگر قالبهای اختصاصی یا غیرآزاد درحال‌حاضر توسط Totem-xine و کافئین و gxine و Mplayer ارائه می‌شوند. پخش رسانه‌ی تصویری ویندوز (WMV) یا فایلهای RealVideo نیاز به کتابخانه نرم‌افزاری دارد که بخاطر محدودیتهای گواهینامه آن، اوبونتو قادر به توزیع آنها نیست. (برای اطلاعات بیشتر به هما و مدیبونتو مراجعه کنید)

پخش کننده‌های اضافی در اوبونتو

Totem-xine یا gxine برای بیشتر کاربران توصیه میشود؛ Mplayer دربرگیرنده بیشترین پشتیبانی فراگیر نرم‌افزاری برای قالبهای آزاد و غیر‌آزاد است و کاملا توصیه میشود، اما راه‌اندازی و تنظیمات آن کمی پیچیده‌ است. (به‌ویژه برای کاربران نسخه Breezy )

هر دو پخش کننده رسانه در اوبونتو (آماروک و کافئین) از xine بصورت پیش‌فرض استفاده میکنند. نرم‌افزارهای دیگری هم وجود دارند که از xine بهره میگیرند. برای هرکدام از پخش کننده‌های بر پایه xine نیاز به نصب چند بسته دارید تا بتوانیدقالبهای متداول (MP3, DVD و غیره) را پخش کنید. این بسته‌ها عبارتند از: libxine1-ffmpeg (پشتیبانی از پخش قالبهای MPEG (مثل MP3) و دیگر قالبها)

• libdvdread3 (برای پخش DVD)
• libdvdcss2 (برای پخش encrypted DVD)

• libdvdcss2 بخاطر مسائل حقوقی در مخازن اوبونتو موجود نیست. این بسته با استفاده از هما و مدیبونتو قابل دسترسی است. این یک بسته ثالث است و توسط کنونیکال پشتیبانی نمیشود.

علاوه بر این، قالهای دیگری هم وجود دارند که هنوز در xine جاسازی نشده‌اند. کدکهای غیربومی میتوانند برای پخش آنها استفاده شود. این کدک‌ها توسطهما و مدیبونتو قابل ارائه هستند. این کدک‌ها توسط کنونیکال پشتیبانی نمیشوند.

یک پخش کننده‌ی خوب، که قابلیت‌های شگرف آماروک در کوبونتو/کی‌دی‌ای را درخود دارد، در گنوم با نام BMPx آمده‌است. درحال‌حاضر این نرم‌افزار تنها در نسخه Fiesty موجود است، اما بیشترین قابلیت را درمیان پخش‌کننده‌های گنوم و به‌خصوص کسانیکه از کی‌دی‌ای به گنوم مهاجرت میکنند دارد.

• اوبونتو ۶/۰۶ با پشتیبانی درازمدت (Dapper Drake)

  • این بسته‌ها را نصب کنید
    • totem-xine
    • gxine
    • libxine-extracodecs
    • mplayer

• اوبونتو ۵/۱۰ (Breezy Badger) و نسخه‌های قبل از آن

  • این بسته‌ها را نصب کنی
    • totem-xine
    • gxine

  • توجه!: در اوبونتو ۵/۱۰ : صفحه MPlayer/Breezy را برای جزئیات بیشتر درمورد چگونگی نصب و تنظیم Mplayer برای معماری رایانه خود ببینید.

پخش‌کننده‌های اضافی در کوبونتو

علاوه بر پخش کننده کافئین، شما میتوانید Kmplayer و Codeine را هم امتحان کنید.

• کوبونتو ۶/۰۶ (Dapper Drake) و کوبونتو ۶/۱۰ (Edgy Eft)

  • این بسته‌ها را نصب کنید
    • kmplayer

    • Codein

    • mplayer
    • xine-ui
    • libxine-extracodecs

صفحه نرم‌افزارهای چند رسانه‌ای را برای مرور متداولترین پخش‌کننده‌های اوبونتو و کوبونتو مطالعه نمایید.

هشدار در مورد دیگر شیوه‌های نصب

• هشدار: EasyUbuntu و Automatix ابزارهای جانبی ثالث برای نصب پرکاربرترین نرم فزارهای متداول در برخی توزیعهای لینوکس برپایه دبیان هستند. آنها به وسیله اوبونتو پشتیبانی و توصیه نمیشوند! هرچند آنها برای خیلی کاربران مفید هستند، به عنوان مخرب سیستمها و قراردادن آنها در وضعیتی که قابلیت به‌روزرسانی نداشته باشند شناخته شده‌اند.

مراجع دیگر

• راهنمای جامع نصب نرم‌افزار در اوبونتو

• نرم‌افزارهای چندرسانه‌ای

• MPlayer

• صفحه قالبهای آزاد

• فلسفه‌ی نرم‌افزار آزاد اوبونتو

• Copyright : مقاله ویکی‌پدیای فارسی درباره قانون حق تکثیر یا حقوق طبع و نشر

• Copyright : مقاله ویکی‌پدیای فارسی درباره حق چاپ

• Copyright : مقاله ویکی‌پدیای فارسی درباره حق تکثیر

• GNU Free Documentation License : مقاله ویکی‌پدیای فارسی درباره حق تالیف آزاد گنو

• مقاله ویکی‌پدیای فارسی درباره قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌

• Free Software : مقاله ویکی‌پدیای فارسی درباره نرم‌افزار آزاد

• مقاله ویکی‌پدیا درباره قالبهای آزاد

• مقاله ویکی‌پدیا درباره CSS

• مخازن Debian-Marillat

• Penguin Liberation Front (PLF Died. Medibuntu is a reincarnation of it.)

• GNU Gnash,پخش‌کننده‌ی فلش برای گنو

• پشتیبانی از رسانه‌ها