راهنمای نصب/حذف نرم‌افزار به کمک Synaptic

تهیه کننده: مهدی حسن‌پور

مشارکت کنندگان:

معرفی

Synaptic یک پوسته گرافیکی برای apt، سیستم مدیریت بسته‌ها در اوبونتو است. به کمک Synaptic شما سادگی کلیک و نصب با یک ابزار گرافیکی ساده و همچنین قدرت ابزار خط فرمانی apt-get را خواهید داشت. شما قادر خواهید بود بسته‌های نرم‌افزاری را نصب، حذف، پیکربندی یا بروز رسانی و مرور نموده و همچنین امکان جستجو در لیست بسته‌های موجود قابل نصب داشته باشید. ضمنا Synaptic امکان مدیریت مخازن دریافت بسته‌های نرم‌افزاری و بروزآوری کل سیستم را برای شما فراهم خواهد نمود. Synaptic شما را از وابستگیهای بسته‌ها و یا مشکل و تداخل بسته‌ها با هم در زمان نصب آگاه خواهد نمود.

برنامه مشابه Synaptic در توزیع کوبونتو Adept نام دارد. جهت مطالعه بیشتر در مورد نحوه کار با Adept راهنمای کاربری Adept را ببینید و در صورتی که ترجیح میدهید به جای ابزارهای گرافیکی از ابزارهای خط فرمانی استفاده نمائید راهنمای کاربری apt-get را ببینید.

شروع به کار

Synaptic را از System > Administration > Synaptic Package Manager اجرا کنید. توجه کنید که نصب و حذف بسته‌های نرم‌افزاری در سیستم جزو وظایف مدیر سیستم است. در زمان اجرای سیستم می‌بایست کلمه عبور مدیر سیستم را وارد نمائید.

پنجره اصلی Synaptic دارای ۳ بخش اصلی است. مرورگر و طبقه‌بندی بسته‌ها در سمت چپ، فهرست بسته‌ها در بالای سمت راست و توضیحاتی در مورد هر بسته در پایین سمت راست. در نوار پایینی نیز اطلاعاتی کلی در مورد تعداد و وضعیت فعلی بسته‌ها داده میشود.

برای دیدن جزئیات بیشتری از بسته‌ها روی بسته مورد نظر راست کلیک نموده و Properties را ببینید.

مرور بسته‌ها

جهت مرور لیست بزرگ بسته‌های قابل نصب بر اساس طبقه‌بندیهای: بسته‌های با وظایف مشابه (Section)، وضعیت بسته از نظر نصب یا هنوز نصب نشده (Status)، فیلترهای معمول (Custom Filters) و یا نتایج جستجوهای اخیر (Search Results) در پنجره پایین سمت چپ روی دسته‌بندیهای دلخواه کلیک نمائید. ضمنا شما قادر خواهید بود فیلترهای دلخواه برای مرور بسته‌ها ایجاد کنید.

برای جستجوی بسته‌ها بر اساس نام یا مشخصات بسته روی دکمه Search در منوی نوار ابزار Synaptic کلیک کنید.

در صورتی که به غیر از فیلترهای از قبل آماده به فیلترهای مخصوصی جهت جستجو در بسته‌ها نیاز دارید میتوانید از Settings > Filters فیلترهای جدید ایجاد نمائید. در پنجره Filters دکمه New را فشار داده، یک نام مناسب برای فیلتر خود انتخاب نموده و مواردی را که مایلید در فیلتر شما لحاظ شوند تیک بزنید.

نصب یا حذف بسته‌ها

به کمک Synaptic به آسانی میتوانید بدون نگرانی از وابستگیهای بسته‌ها، انواع بسته‌های موجود در مخازن اوبونتو را نصب و بسته‌های نصب شده روی سیستم خود را حذف نمائید.

نصب بسته‌های نرم‌افزاری

برای نصب بسته‌های نرم‌افزاری ابتدا از اتصال به اینترنت اطمینان حاصل نمائید.

• روی دکمه Reload در منوی نوار ابزار Synaptic کلیک کنید تا Synaptic یک بار جدیدترین لیست بسته‌ها را از مخازن اوبونتو بارگذاری نماید. به جای دکمه Reload میتوانید کلیدهای Ctrl + R را با هم فشار دهید.

• روی بسته مورد نظر برای نصب راست کلیک نموده و گزینه Mark for Installation را انتخاب نمائید. به جای این کار میتوانید روی بسته مورد کلیک نموده و کلیدهای Ctrl + I را فشار دهید. در صورتی که بسته مورد نظر برای نصب به بسته دیگری وابستگی داشته باشد پنجره‌ای مانند تصویر زیر باز خواهد شد.

• در صورتی که بین بسته‌هایی که مایل به نصب آنها هستید و بسته‌های از پیش نصب شده ناسازگاری وجود داشته باشد، Synaptic پیش از نصب به شما هشدار خواهد داد. در این صورت Synaptic در پنجره‌ای بسته‌هایی که می‌بایست حذف شوند تا بسته مورد نظر شما نصب شود را به شما نمایش خواهد داد. لطفا پیش از حذف آن بسته‌ها به کاربری و موارد استفاده آنها توجه نمائید تا بسته‌ای را ناخواسته حذف نکنید.

• به محض مشاهده پنجره بالا دکمه Mark را برای نصب وابستگیها کلیک نمائید.
• پس از کلیک دکمه Mark پنجره Synaptic بسته مورد نظر شما و بسته‌های وابستگیها را در حالتی که آماده نصب می‌باشند به شما نمایش خواهد داد. حالا برای ادامه نصب روی دکمه Apply در نوار ابزار بالای Synaptic کلیک نمائید.

• یک پنجره محاوره‌ای شما را از تغییراتی که ایجاد خواهد شد آگاه میسازد. در این حالت جهت مشاهده جزئیات بیشتر میتوانید دکمه Show Details را فشار دهید. برای تایید و آغاز نصب بسته‌ها دکمه Apply را فشار دهید. اکنون Synaptic شروع به دریافت و نصب بسته‌ها از مخازن معرفی شده خواهد نمود.

• در صورتیکه همینجا از نصب بسته منصرف شده‌اید دکمه Cancel را فشرده و به پنجره اصلی Synaptic باز گردید، روی بسته مورد نظر راست کلیک نموده و Unmark را فشار دهید. در پنجره جدید که باز میشود دکمه Mark را فشار دهید تا نصب وابستگیها نیز لغو شود.

حذف بسته‌های نرم‌افزاری

جهت حذف بسته‌های نرم‌افزاری

• روی بسته مورد نظر راست کلیک نموده و روی Mark for Removal کلیک نمائید.
• در یک پنجره جدید بسته‌هایی که حذف خواهند شد به شما نمایش داده میشود. در صورت توافق دکمه Mark را فشار دهید. سپس به پنجره اصلی Synaptic بازگشته و از نوار ابزار بالای Synaptic روی دکمه Apply کلیک کنید. به جای کلیک روی Apply میتوانید دکمه‌های Ctrl + P را فشار دهید.
• یک پنجره محاوره‌ای شما را از تغییراتی که ایجاد خواهد شد آگاه میسازد. در این حالت جهت مشاهده جزئیات بیشتر میتوانید دکمه Show Details را فشار دهید. برای تایید و آغاز حذف بسته‌ها دکمه Apply را فشار دهید. اکنون Synaptic شروع به حذف بسته‌ها خواهد نمود.

  Mark for Complete Removal باعث خواهد شد که کلیه اجزای بسته شامل فایلهای تنظیمی نیز حذف شوند.

بروزآوری یک بسته

جهت بروزآوری بسته‌های نرم‌افزاری ابتدا از اتصال به اینترنت اطمینان حاصل نمائید.

• روی دکمه Reload در منوی نوار ابزار Synaptic کلیک کنید تا Synaptic یک بار جدیدترین لیست بسته‌ها را از مخازن اوبونتو بارگذاری نماید. به جای دکمه Reload میتوانید کلیدهای Ctrl + r را با هم فشار دهید.
• روی بسته مورد نظر راست کلیک نموده و Mark for Upgrade را کلیک نمائید. به جای این کار میتوانید روی بسته مورد کلیک نموده و دکمه‌های Ctrl + U را با هم فشار دهید.
• در صورتی که همه بخشها مطابق میلتان با توجه به نکات قبلی راهنما انجام شد، جهت ادامه دکمه Apply را در نوار ابزار بالای Synaptic فشار دهید. به جای کلیک روی Apply میتوانید دکمه‌های Ctrl + P را فشار دهید.
• یک پنجره محاوره‌ای شما را از تغییراتی که ایجاد خواهد شد آگاه میسازد. در این حالت جهت مشاهده جزئیات بیشتر میتوانید دکمه Show Details را فشار دهید. برای تایید و آغاز بروزآوری بسته‌ها دکمه Apply را فشار دهید. اکنون Synaptic شروع به بروزآوری بسته‌ها خواهد نمود.

مدیریت مخازن

شما میتوانید لیست مخازن یا کانالهای نرم‌افزاری را از قسمت Software Sources (منابع نرم‌افزاری) مدیریت نمائید. کانالها یا مخازن نرم‌افزاری مکانهایی هستند که اوبونتو بسته‌‌های نرم‌افزاری را از آن مکانها دریافت میکند. مخازن اوبونتو میتوانند بر روی مدیاهایی مانند سی‌دی یا دی وی دی، شبکه و یا اینترنت باشند. جهت مطالعه بیشتر در مورد مخازن اوبونتو راهنمای مخازن اوبونتو و یا راهنمای نصب بسته‌ها را ببینید.

منابع دریافت بسته‌ها

برای تنظیم و ویرایش لیست مخازن Settings > Repositories را باز کنید.

اولین باری که بخش مدیریت مخازن را باز میکنید، پنجره‌ای مانند تصویر زیر خواهید دید. در این قسمت شما میتوانید بخشهای مختلف مخازن، بروزآوریهای اینترنتی، مخازن اضافی، بررسی امنیتی اتصال به مخزن و آمار را ببینید. اولین لبه مربوط به مخازن رسمی نسخه اوبونتوی نصب شده است که در اینجا Ubuntu 6.10 است. در این قسمت شما میتوانید مخزنی که مایلید از آن بسته‌ها را دریافت نمائید اضافه/کم نمائید. ضمنا نام سروری که مایلید بسته‌ها از آنجا دریافت شوند نیز قابل ویرایش و تعیین است.

حال ببینیم که هر کدام از این مخازن رسمی دارای چه بسته‌هایی هستند.

مخازن اصلی Main

این بخش دارای بسته‌های اصلی اوبونتو است. بسته‌هایی که نرم‌افزار آزاد هستند و می‌توان آنها را آزادانه گسترش داد و بطور کامل توسط اوبونتو پشتیبانی میشوند. اغلب این بسته‌ها زمانی که اوبونتو را نصب میکنید، نصب میشوند.

مخازن محدود Restricted

این مخازن مربوط به بسته‌هایی است که بسیار مورد استفاده بوده و دارای پشتیبانی از طرف اوبونتو می‌باشند. این بسته‌ها دارای مجوز انتشار کاملا آزاد نیستند. لطفا توجه نمائید که این بسته‌ها دارای پشتیبانی کامل از طرف اوبونتو نیستند و ما فقط میتوانیم ایرادات را به نویسندگان اصلی گزارش کنیم.

مخازن Universe

این مخزن یک مخزن نرم‌افزاری بزرگ است که دارای اغلب بسته‌های نرم‌افزاری نوشته شده در دنیای لینوکس و نرم‌افزارهای آزاد است. این بسته‌ها تحت مجوزهای آزاد منتشر میشوند و در کنار بسته‌ها و کتابخانه‌های اصلی اوبونتو کامپایل و آماده شده‌اند و بنابراین بخوبی روی اوبونتو کار میکنند. این بسته‌ها توسط گروه و اجتماع کاربران اوبونتو توسعه داده میشوند و از طرف اوبونتو دارای پشتیبانی رفع ایرادات امنیتی و رفع ایرادات نرم‌افزاری نمی‌باشند.

مخازن Multiverse

مخازن Multiverse دارای بسته‌های نرم‌افزاری است که توسط اجتماع کاربران اوبونتو توسعه داده میشوند. بسته‌های این مخزن نرم‌افزار آزاد نیستند و دارای پشتیبانی از طرف تیم اصلی توسعه اوبونتو نمی‌باشند.

• مخازن Universe و Multiverse به صورت پیش‌فرض فعال نیستند.

بروزآوریهای اینترنتی

در این لبه میتوانید تعیین کنید که مایلید چه نوع بروزآوریهایی را از اینترنت دریافت نمائید. بروزآوریهای امنیتی یا رفع ایرادات نرم‌افزاری

در قسمت Automatic Updates این لبه میتوانید تعیین کنید که آیا فهرست بروزآوریها به صورت اتوماتیک دریافت و بررسی شوند و فاصله زمانی دریافت و بررسی این بروزآوریها چگونه باشد. همچنین میتوانید تعیین که بروزآوریها بصورت اتوماتیک از اینترنت دریافت و نصب شوند.

مخازن اضافی

اوبونتو دارای اجتماع بسیار بزرگ کاربران می‌باشد که این کاربران برای نصب ساده‌تر بسته‌ها مخازنی را آماده نموده و برای استفاده عمومی در اینترنت و یا بصورت سی‌دی و دی‌وی‌دی منتشر میکنند. در این لبه میتوانید این مخازن اضافی را به سیستم دریافت بسته‌ها اضافه نمائيد.

دکمه Add برای اضافه نمودن آدرسهای شبکه و دکمه Add Cdrom جهت اضافه نمودن مدیاهایی مانند CD و DVD است.

بررسی اتصال به مخزن صحیح

لبه Authentication برای اضافه نمودن کلیدهایی جهت بررسی صحیح بودن و اصلی بودن مخزن است تا در اینترنت به مخازن شبیه سازی شده وصل نشوید و بسته‌ها را از مخازن صحیح دریافت نمائید.

آمار

این بخش برای این است که اوبونتو میزان محبوبیت بسته‌های مختلف را در بین کاربران بداند و در مورد آنها و گنجاندن آنها در نسخه‌های بعدی برنامه‌ریزی کند. در صورت که مایلید این گزارشات از سیستم شما برای اوبونتو ارسال شوند قسمت Submit statistical information را تیک بزنید.

بروزآوری بسته‌ها

به کمک Synaptic میتوانید کل سیستم خود را بروزآوری نمائید.

بروزآوری فهرست بسته‌ها

Synaptic همواره یک فهرست از بسته‌های موجود و نصب شده روی سیستم شما نگهداری میکند. این فهرست به طور مرتب با اتصال به مخازنی که معرفی نموده‌اید با فهرست‌های موجود در مخازن یکی می‌شوند تا سیستم apt از وجود بسته‌های جدید و بروز شده در مخازن اوبونتو آگاه شود. زمانی که Synaptic را باز میکنید یک بار این بررسی انجام میشود. خوب است که شما نیز زمانی که با Synaptic کار میکنید این بروزآوری فهرست بسته‌ها را انجام دهید. برای اینکه این بروزآوری انجام شود کافیست به اینترنت متصل شده و یک بار دکمه Reload را در نوار ابزار بالای Synaptic فشار داده و یا کلیدهای Ctrl + R را همزمان فشار دهید.

بروزآوری سیستم

Synaptic دو روش بروزآوری سیستم دارد:

این روشها از منوی Settings > Preferences قابل تغییر می‌باشند.

بروزآوری هوشمند (روش پیشنهادی)

این روش که به صورت پیش‌فرض نیز فعال است، در زمان بروزآوری کلیه تداخلهای بسته‌های نصب شده را بررسی می‌نماید. با این روش در صورت نیاز بسته‌های وابسته بیشتری نصب خواهند شد. این روش مانند دستور apt-get dist-upgrade عمل میکند.

بروزآوری پیش‌فرض

در این روش تنها بروزآوری بسته‌های نصب شده بررسی میشود و در صورتی که نسخه جدید بسته نیاز به وابستگی جدیدی داشته باشد و یا با بسته‌ای تداخل داشته باشد، بروزآوری انجام نخواهد شد.

برای بروزآوری سیستم به یکی از دو روش فوق:

• دکمه Reload روی منوی نوار ابزار Synaptic و یا کلیدهای Ctrl + R را فشار دهید تا Synaptic جدیدترین فهرست بسته‌ها را از مخازن دریافت کند.

• روی Menu > Mark All Upgrades کلیک کرده و یا دکمه‌های Ctrl + G را با هم فشار دهید.

• دکمه Apply روی نوار ابزار Synaptic کلیک کرده و یا دکمه‌های Ctrl + P را با هم فشار دهید.
• یک پنجره محاوره‌ای شما را از تغییراتی که ایجاد خواهد شد آگاه میسازد. در این حالت جهت مشاهده جزئیات بیشتر میتوانید دکمه Show Details را فشار دهید. برای تایید و آغاز نصب بسته‌ها دکمه Apply را فشار دهید. اکنون Synaptic شروع به دریافت و نصب بسته‌ها از مخازن معرفی شده خواهد نمود.

یکپارچگی با ابزار مدیریت بروزآوری سیستم

Synaptic بخوبی همراه با ابزار مدیریت بروزآوری سیستم کار می‌کند تا شما را از جدیدترین بروزآوریها آگاه سازد. در صورتی که بروزآوری امنیتی یا رفع ایراد وجود داشته باشد، ابزار مدیر بروزآوری سیستم از طریق یک آیکن در بالای سمت راست سیستم شما را از وجود بروزآوریها آگاه خواهد ساخت. برای بروزآوری از این طریق روی آیکن بروزآوری کلیک کرده، کلمه عبور مدیر سیستم را وارد نموده و طبق دستورالعمل گفته شده پیش بروید.

محل قرارگیری فایلهای بسته‌های نصب شده

در صورتی که مایلید بدانید فایلهای بسته‌های نرم‌افزاری شده در کدام پوشه‌ها در سیستم شما قرار میگیرند، کافیست روی بسته مورد نظر خود راست کلیک نموده و Properties را انتخاب کنید. لبه Installed Files این اطلاعات را در اختیار شما قرار میدهد.

مشاهده تغییرات انجام شده در نسخه‌های مختلف یک بسته

برای مشاهده Changelog و یا تغییرات انجام شده در نسخه‌های مختلف یک بسته کافیست روی آن بسته کلیک کرده و از منوی Package گزینه Download Changelog را کلیک کنید.

مشاهده تغییرات انجام شده روی سیستم

جهت مشاهده تغییرات انجام شده روی سیستم کافیست روی منوی File > History کلیک نمائید.

رفع ایرادات شکسته شدن نصب بسته‌ها

ممکن است به دلیل استفاده از روشهای غیر استاندارد و یا پیش آمدن مشکلاتی در حین نصب بسته‌ها، به درستی وابستگیهای بسته‌ها رعایت نشده و در نتیجه نرم‌افزار مورد نظر شما نصب نشود. در چنین شرایطی تا زمان برطرف نشدن این شکستگی ها Synaptic بسته جدیدی روی سیستم شما نصب نخواهد کرد. برای حل اینگونه مشکلات:

• روی منوی اصلی روی Edit > Fix Broken Packages کلیک کنید.

• از منوی اصلی روی Edit > Apply Marked Changes کلیک کرده و یا کلیدهای Ctrl + P را با هم فشار دهید.

• پنجره باز شده را تایید نموده و دکمه Apply را کلیک کنید.

آیکنهای وضعیت

آیکنهای زیر وضعیت بسته‌ها را نمایش میدهند.

کلیدهای میانبر در Synaptic

• دستور	کلیدهای میانبر
  بروزآوری فهرست بسته‌ها	Ctrl + R
  باز کردن پنجره جستجوی بسته‌ها	Ctrl + F
  نمایش Properties برای بسته انتخاب شده	Ctrl + O
  انتخاب بسته‌های کلیک شده برای نصب	Ctrl + I
  انتخاب بسته‌های کلیک شده برای بروزآوری	Ctrl + U
  انتخاب بسته‌های کلیک شده برای حذف	Delete
  انتخاب بسته‌های کلیک شده برای حذف کامل	Shift + Delete
  لغو انتخاب بسته برای هر نوع تغییر	Ctrl + N
  انتخاب کلیه بروزآوریهای موجود	Ctrl + G
  اجبار برای نصب نسخه خاصی از بسته	Ctrl + E
  لغو آخرین تغییرات	Ctrl + Z
  اعمال آخرین تغییرات	Ctrl + Shift + Z
  اعمال کلیه تغییرات انتخاب شده	Ctrl + P
  خروج از Synaptic	Ctrl + Q

پاک کردن بسته‌های دانلود شده از روی دیسک

بسته‌هایی که برای نصب انتخاب میکنید از مخازن روی سیستم دانلود شده و سپس نصب میشوند. در صورتی که حجم زیادی بسته دریافت و نصب نموده‌اید و اکنون مایلید این بسته‌ها را پس از نصب از روی سیستم خود حذف نموده و فضای دیسک خود را خالی کنید:

• از منوی اصلی روی Settings > Preferences > Files رفته و دکمه Delete Cached Package Files را کلیک نمائید.

رفع مشکلات

• نصب در اواسط کار crash کرده و Synaptic کار نمیکند.

دستور زیر را در محیط ترمینال اجرا کنید:

sudo apt-get install -f